---

«زندگی درباره این نیست که چقدر محکم می‌توانی ضربه بزنی... درباره این است که چند ضربه می‌توانی تحمل کنی و باز هم به حرکت ادامه بدهی.» ـ راکی بالبوا

تصور کن شطرنج بازی کنی بدون این‌که اشتباه فاحش انجام دهی؛ بدون آن لحظه‌های دردناک و دل‌شکن؛ بدون ماوس‌های شکسته...

اگر هیچ‌وقت اشتباه فاحش انجام نمی‌دادی، ریتینگت چقدر بالاتر می‌رفت؟ ۲۰۰ واحد بیشتر از الان؟ شاید +۳۰۰؟

مثل بهشت است، نه؟

اما آیا راهی هست که کاملاً اشتباهات فاحش را متوقف کنیم؟ آیا واقع‌بینانه است؟ یا فقط باید تلاش کنیم تا حد ممکن کم‌شان کنیم؟

در طول سال‌ها بازی و مربی‌گری، چیزهای زیادی درباره غلبه بر اشتباهات فاحش یاد گرفتم.

چند ماه هم با حرفه‌ای‌های دیگر، مربیان و روان‌شناسان مشورت کردم تا همه جنبه‌ها را پوشش بدهم و بعد یک دوره مفصل درباره اشتباهات فاحش بسازم: این‌که چرا رخ می‌دهند و راه‌حل‌ها چیست.

همچنین خیلی از مفهوم‌ها را همین‌جا خلاصه کرده‌ام؛ طوری که حتی اگر دوره را هم نبینی، باز هم اشتباهات فاحشت به شکل چشمگیری کم می‌شود.

قرار است یاد بگیری:
 

من همچنین منابع مهمی را هم معرفی می‌کنم که در این موضوع کمکت می‌کند.

شروع کنیم!

۱. بازی‌های بیشتری انجام بده

یک ضرب‌المثل قدیمی در بازی «گو» هست:

«۱۰۰ بازی را هرچه سریع‌تر بباز»

ایده این است که وقتی یک بازی جدید را شروع می‌کنی، کاملاً گم می‌شوی. نمی‌دانی طرح چه باید باشد، کلی فرصت را هم برای خودت و هم برای حریفت نادیده می‌گیری. و خیلی وقت‌ها می‌گویی: «آخ... این را ندیدم.»

بعد از این‌که ۵۰ بازی انجام بدهی، شهودت کم‌کم فعال می‌شود و شروع می‌کنی بعضی از مفهوم‌ها و طرح‌های کلیدی بازی را حس کردن.

با ۱۰۰ بازی، حتی کمتر اشتباه فاحش می‌دهی...

بعد با ۱۰۰۰ بازی، حتی کمتر...

پس...

فقط بیشتر بازی کن!

هرچه بیشتر بازی کنی، اتصال‌های بین نورون‌های مغزت بهتر می‌شود!

۲. گرم‌کردن

اگر مثل اکثر شطرنج‌بازها باشی، بازی‌های اولت در یک تورنمنت کلاسیک یا در یک جلسه آنلاین معمولاً بدترین بازی‌ها هستند.

به همین شکل، بازی‌های اولت در یک جلسه آنلاین هم بد هستند.

معمولاً این اتفاق می‌افتد چون هر وقت مدت طولانی شطرنج بازی نمی‌کنیم، قدرت اتصال‌های بین نورون‌هایمان ضعیف می‌شود و بهترین عملکردمان را نداریم.

برای همین، همان‌طور که ورزشکارها قبل از ورزش بدنشان را گرم می‌کنند، ما هم باید قبل از جلسه شطرنج نورون‌هایمان را گرم کنیم.

ساده‌ترین راه‌ها برای گرم‌کردن:

قبل از تورنمنت:

بیشتر حرفه‌ای‌ها قبل از تورنمنت بازی‌های بلیتز/سریع انجام می‌دهند و تاکتیک شطرنج حل می‌کنند. این کار راه بسیار خوبی برای گرم‌کردن است و احتمال اشتباه فاحش را کم می‌کند.

قبل از جلسه‌های آنلاین:

۵-۱۰ دقیقه تاکتیک حل کن. تاکتیک‌های خیلی سخت نه؛ هدف گرم‌کردن است. می‌توانی روی پلتفرم‌های مختلف انجامش بدهی و همچنین از طریق آزمون تاکتیک ما.

۳. در حالت فوق‌متمرکز بمان (۵ نکته)

یک دلیل خیلی رایج اشتباهات فاحش، کمبود تمرکز است. برای یک ثانیه تمرکزت را از دست می‌دهی و اوپس...

یک چنگال روی صفحه است و وزیر ما باید صفحه را ترک کند.

چطور در طول بازی فوق‌متمرکز بمانیم؟ از تجربه خودم به‌عنوان استادبزرگ و بعد از مربی‌گری شاگردان زیاد، ۵ نکته عملی دارم که در این موقعیت‌ها فوق‌العاده جواب می‌دهد:

نکته ۱ ـ ذهنت را کنترل کن: ذهن ما خیلی وقت‌ها سرگردان می‌شود؛ می‌رود به گذشته و آینده، خانه گرم، یا خاطرات ناخوشایند را یادآوری می‌کند.

در عوض، می‌خواهیم در زمان حال باشد. گفتنش آسان‌تر از انجام دادنش است، می‌دانم.

برای همین، ۳ نکته دارم که می‌تواند خیلی کمک کند:

الف) هر وقت ذهنت سرگردان شد، فقط متوجهش شو، آرام برگردانش و همین‌جا در لحظه باش.

ب) با خودت گفت‌وگوی درونی داشته باش تا به خودت انگیزه بدهی و تشویقت کند. آدم‌هایی را می‌شناسم که در ذهنشان با قهرمان‌هایشان حرف می‌زنند. به همین شکل، تو هم می‌توانی در ذهنت با بهترین استادبزرگ‌های دنیا حرف بزنی؛ تصور کنی چطور با تو صحبت می‌کنند و کمک می‌کنند متمرکز بمانی.

پ) از یک یادآور استفاده کن. هر چیزی می‌تواند باشد که کمک کند در زمان حال زمین‌گیر بمانی. یکی از شاگردان ما، جی گاریسون، که در ۱ سال بیش از ۵۰۰ واحد ریتینگ رشد کرد، گفت یک حلقه ضداضطراب کمک می‌کند در زمان حال بماند. چیزی را انتخاب کن که برایت کار می‌کند.

نکته ۲ ـ عوامل حواس‌پرتی را حذف کن: این توصیه را مخصوصاً وقتی آنلاین بازی می‌کنی لازم داری.

سعی کن در اتاقی را که در آن بازی می‌کنی ببندی (مگر این‌که مثل من یک طوطی موذی داشته باشی که گلدان را از روی میز می‌اندازد).

گوشی‌ات را خاموش کن و هر تب اضافی مرورگر را ببند.

نکته ۳ ـ فقط بازی خودت را بازی کن: این توصیه را مخصوصاً در تورنمنت‌های حضوری پشت‌میز لازم داری.

یک اشتباه رایج که می‌بینم این است که شطرنج‌بازها می‌روند بازی‌های دیگران را نگاه می‌کنند. نتیجه‌اش این می‌شود که کلی اطلاعات غیرضروری وارد ذهنشان می‌کنند و این روی تمرکز اثر می‌گذارد.

این‌که گاهی بلند شوی و قدم بزنی و به مغزت استراحت بدهی اشکالی ندارد. فقط مطمئن شو بازی‌های دیگران را تماشا نمی‌کنی و مغزت را با اطلاعات غیرضروری پر نمی‌کنی.

نکته ۴ ـ چشمانت را کنترل کن: شاید وسوسه شوی به بازی کسی نگاه کنی یا به فرد جذابی که وارد سالن بازی شده چشم بدوزی. اما آگاه باش و این کار را نکن.

در وضعیت زیر، کاپابلانکا داشت به حرکت بعدی‌اش فکر می‌کرد که یک زن زیبا وارد سالن بازی شد.

او 9…Ba69…Ba69…Ba6 بازی کرد، از پشت میز بلند شد و رفت «قدم بزند».

بعد از 10.Qa410.Qa410.Qa4 سوار را از دست داد و تسلیم شد.

من هم از این داستان‌ها دارم.

اما چون همسرم در ویرایش این مقاله‌ها کمکم می‌کند، وقتی در دنیای واقعی همدیگر را دیدیم برایت تعریف می‌کنم.

اگر کنترل چشم‌ها برایت سخت است، مثل حالت زیر بنشین.

 

این کار باعث می‌شود نگاه کردن به بازی بقیه یا دیدن افراد جذاب سخت‌تر شود.

نکته ۵ ـ قبل از بازی تمرکز کن: در جلسه‌های آنلاین، اکثر مردم مستقیم وارد پلتفرم می‌شوند و روی «بازی جدید» کلیک می‌کنند.

هیچ روتینی برای رفتن به حالت تمرکز ندارند. پس اگر این بخش را بهینه کنی، تصور کن چقدر بهتر از رقبا می‌توانی تمرکز کنی.

قبل از شروع جلسه آنلاین، چشمانت را ببند، سعی کن در «اکنون» باشی. لحظه‌های مثبتی را به یاد بیاور که خوب بازی کردی یا یک تورنمنت را بردی.

و اگر در تورنمنت حضوری بازی می‌کنی، دست‌کم ۵ دقیقه قبل از شروع دور، سر میزت حاضر شو.

بعد همان کارهای بالا را انجام بده: چشمانت را ببند، تلاش کن در زمان حال بمانی و روی خاطرات مثبت تمرکز کن.

۴. در لحظه‌های پراسترس آرام شو

در حالی که کمبود تمرکز می‌تواند اشتباهات فاحش زیادی بسازد، عکسش هم درست است.

خیلی از اشتباهات فاحش به خاطر فشار روانی زیاد رخ می‌دهد و ذهنت یک‌دفعه قفل می‌کند.

قفل مغزی، میخائیل چیگورین را از عنوان قهرمانی جهان محروم کرد.

[code] [White "Chigorin, Mikhail Ivanovich"]
[Black "Steinitz, William"]

Bb4?? {یک اشتباه بزرگ.} (Rxb7 Rxd5 33.Nf4 {سفید یک رخ می‌گیرد.} ) 32... Rxh2 33.Kg1 Rdg2#
[/code]

احتمالاً تو هم این حس را وقتی مقابل حریف با ریتینگ بالاتر بازی می‌کنی یا در فشار زمانی شدید در یک بازی مهم هست، تجربه کرده‌ای.

چطور با این فشارها برخورد کنیم؟

یادم هست مصاحبه‌ای از اسطوره، کوبی برایانت، گوش می‌دادم که چیزی در این مایه‌ها گفت: «فشار اصلاً وجود ندارد. فقط از ضمیر ناخودآگاه خودت میاید.»

مجبور شدم مکث کنم تا حرفش را هضم کنم. آن لحظه آماده نبودم بفهمم. اما هرچه بیشتر به آن فکر کردم، بیشتر منطقی شد!

پس اولین توصیه‌ام برای برخورد با فشار این است که اصلاً از ابتدا نگذاری شکل بگیرد.

عزت‌نفست را از نتیجه بازی جدا کن، دهان ضمیر ناخودآگاه را ببند، و بهترین تلاشت را بکن.

و در طول بازی، اگر باز هم فشار را حس کردی، بهترین نکته این است... چند نفس عمیق بکش. همین‌قدر ساده است و شواهد کافی وجود دارد که نشان می‌دهد چرا این‌قدر اثرگذار است.

۵. در آخرای بازی رها نکن

خیلی هیجان‌انگیز است وقتی یک بازی خیلی زیبا انجام می‌دهی و به وضعیت برد می‌رسی. آدرنالین در مغز بالا می‌رود. به خودت افتخار می‌کنی.

و در همین لحظه، بدترین فکری که می‌توانی داشته باشی این است که «چه بازی‌ای کردم!» یا هر چیزی که به گذشته ارجاع بدهد.

یادت باشد بازی تمام نمی‌شود تا وقتی حریف تسلیم شود.

این چیزی است که سال‌ها پیش در یک بازی بلیتز برای من اتفاق افتاد...

[code] [White "Grigoryan, Avetik"]
[Black "Opponent"]

1... Nf3  {من خودم هم فرشته نیستم و می‌خواهم یک کار خیلی احمقانه‌ای را که انجام دادم به تو نشان بدهم. این بازی مربوط به چند سال پیش است. آن موقع استادبزرگ نسبتاً قدرتمندی بودم و در مسابقات سریع قهرمانی ارمنستان بازی می‌کردم. و در دور آخر، به یک وضعیت برنده رسیده بودم... اگر این بازی را می‌بردم، قهرمان می‌شدم. مربی‌ام داشت بازی را دنبال می‌کرد، دوستانم هم همین‌طور... من نه فقط توی ذهنم، بلکه با لبخند زدن به آن‌ها هم داشتم پیروزی را جشن می‌گرفتم... خیلی ریلکس نشسته بودم... و حالا ببین چه اتفاقی افتاد...}   2.g6 Nd2 (2... Rg3 3.Qf6) 3.Ka4?? (3.Kb2  {برنده است}  Rh1 4.g7 Rb1+ 5.Ka2) 3...b5+ 4.Ka5 Nc4+ 5.dxc4 Rxa3#
[/code]

اگر قلب ضعیف‌تری داشتم، سکته می‌کردم و تو این جمله‌ها را نمی‌خواندی... با این‌که بازی بلیتز بود، از کاری که کردم خیلی خیلی از خودم عصبانی شدم.

نه به خاطر اشتباه فاحش، بلکه چون خیلی زود ریلکس کردم و خندیدم، به‌جای این‌که با دقت برتری را تبدیل کنم... سال‌ها گذشته، اما هنوز احساسات منفی آن اشتباه را یادم است.

(اگر هیپنوتیزم‌کار هستی، لطفاً با من تماس بگیر؛ می‌خواهم این بازی را از ذهنم پاک کنی.)

پس یک قانون برای خودم و شاگردانم طراحی کردم:

فرقی نمی‌کند وضعیت چقدر برنده باشد... هرگز، هرگز نخند، ریلکس نشو، لبخند نزن، یا کاری نکن که تمرکز را خراب کند. بازی فقط وقتی تمام است که واقعاً تمام شده باشد، نه وقتی تو فکر می‌کنی تمام شده.

بعد از این‌که حریف تسلیم شد، یا پلتفرم آنلاین به تو گفت بردی، آن وقت می‌توانی جشن بگیری، بپری بالا و به خودت بگویی چقدر فوق‌العاده‌ای.

اما هرگز وسط بازی اینکارو نکن.

۶. حال‌وهوای درست را نگه دار

«حال درست ـ حرکت درست» شعار ChessMood است. وقتی حالمان بد است، چه در شطرنج و چه در زندگی، بهترین حرکت‌ها را پیدا نمی‌کنیم.

وقتی اشتباه فاحش انجام می‌دهیم، نگه داشتن حال‌وهوای درست سخت است. اما خیلی وقت‌ها فاجعه نه وقتی رخ می‌دهد که اشتباه فاحش انجام می‌دهیم، بلکه وقتی رخ می‌دهد که با حال بد به بازی ادامه می‌دهیم.

این خیلی وقت‌ها به یک اشتباه فاحش دیگر منجر می‌شود...

پایین می‌توانی یک نمونه ببینی:

[code] [White "White"]
[Black "Black"]

1.a3 b3 2.Nd2 Bd6 3.Nxb3 Rb8 4.Nd2 Rxb2?? {اولین اشتباه فاحش.} 5.Nc4 Rfb8 (5...Rb6 6.Nxb6 axb6 {و سیاه می‌تواند همچنان مقاومت کند.} ) 6.Nxd6 R8b6?? {یک اشتباه دیگر.} 7.Nc4 Nf6 8.Nxb2 Rxb2 9.Rab1 Ra2?? {اشتباه نهایی.} 10.Rb8+
[/code]

گاهی اشتباه فاحش انجام می‌دهیم، اما در واقع بهترین حرکت را انجام داده‌ایم.

اما چون روحیه‌مان را از دست می‌دهیم و کلافه می‌شویم، ادامه درخشانی را که داریم از دست می‌دهیم.

به چنین اشتباهاتی می‌گویند «اشتباه نجات بخش».{اشتباهاتی که در ظاهر بد هستند اما به‌خاطر ندیدن پاسخ درست از طرف حریف، نتیجه‌شان به نفع بازیکن تمام می‌شود.}

پایین می‌توانی یک نمونه ببینی:

[code] [White "White"]
[Black "Black"]

1...Rxc3 {سیاه c3 را می‌گیرد و فکر می‌کند اشتباه کرده است. سفید ادامه می‌دهد...}  2.Nd5 {به رخ و فیل چنگال می‌زند. طبیعی است که فکر کنیم سیاه در این‌جا بازنده است. اما سیاه به‌جای این‌که دلسرد شود، روحیه‌اش را حفظ کرد و یک دفاع خیره‌کننده پیدا کرد...}  2... Bg5!! (2...Ra3? 3.Nxe7 Kg7 4.Nf5+ Kf6 {سیاه همچنان یک سوار عقب است.}) 3.Nxc3?? {در اینجا کار نمی‌کند.} (3.Be2 Ra3 4.Bxg4 Nc5 {سیاه از خطر خارج شده.}) 3... Be3+ 4.Kh2 Kg7 {به یک مات در 1 غیر قابل اجتناب با Rh8 میرسیم.}
[/code]

لازم است حال‌وهوایمان را خوب نگه داریم و روحیه جنگندگی را برگردانیم تا با اشتباهات فاحش دردناک کنار بیاییم. آن وقت بعضی از اشتباهات فاحش ما تبدیل می‌شود به «اشتباه نجات بخش».

۷. تاکتیکت را تقویت کن

خیلی وقت‌ها وقتی تاکتیک‌مان قوی نیست اشتباه فاحش می‌کنیم. این مخصوصاً وقتی رخ می‌دهد که وقت کم داریم.

حتی استادبزرگ‌ها هم وقتی مدت طولانی روی مهارت‌های تاکتیکی کار نکنند، اشتباهات خیلی ساده انجام می‌دهند (چون اتصال‌های نورونی‌شان ضعیف می‌شود).

فقط یک درمان دارد: مرتب تاکتیک حل کن.

اگر هنوز دوره Tactic Ninja را ندیده‌ای و آزمون «777» را حل نکرده‌ای، خیلی خیلی توصیه می‌کنم بلافاصله بعد از تمام کردن این مقاله شروعش کنی.
بدون فروتنی ساختگی، باید «اعتراف» کنم که این جامع‌ترین دوره‌ای است که تا حالا درباره تاکتیک ساخته شده. تو نه تنها همه الگوهای تاکتیکی را یاد می‌گیری، بلکه یاد می‌گیری چطور فرصت‌های تاکتیکی را ببینی، از جمله این‌که چطور آن‌هایی را تشخیص بدهی که پنهان هستند.

۸. الگوهای ماتی را مطالعه کن

همین موضوع برای الگوهای ماتی هم صدق می‌کند.

خیلی وقت‌ها در یک بازی برنده، ناگهان مات می‌شویم یا خودمان فرصت‌های ساده مات را از دست می‌دهیم. اغلب علتش فقط ناآشنایی با الگوهای مات است.

[code] [White "White"]
[Black "Black"]

24.Bd3 b5?? {نادیده گرفتن قربانی.} (24...Be7 {بهتر بود.}) 25.Qxe6!! Be7 (fxe6 Bg6#) 26.Qxc6
[/code]

راه‌حل خیلی ساده است: فقط الگوهای ماتی را مطالعه کن.

ما یک دوره مفصل درباره الگوهای مات داریم که یک قابلیت تمرینی بسیار کاربردی هم دارد تا در مطالعه الگوهای ماتی بهتر شوی.

۹. تهدیدهای حریف را زیر نظر داشته باش

وقتی مبتدی هستی، اشکالی ندارد به گزینه‌های خودت فکر کنی و این‌که چه کار باید بکنی.

اما به محض این‌که چند بازی انجام دادی و همه قوانین را یاد گرفتی، باید این عادت را در خودت ایجاد کنی که درباره این فکر کنی حریفت چه می‌خواهد انجام بدهد.

شاید قرار است تو را مات کند، در حالی که تو دنبال آن پیاده ضعیف می‌روی؟

[code] [White "White"]
[Black "Black"]

1.Na4 ... (1.Be2 {بهتر است.}) 1...Qc8 2.Nc5 Rf6 3.Bxa6?? {حرکت آخر سیاه را نادیده می‌گیرد.}(3.Bf1 {بهتر بود.}) 3...Qxh3!! 4.Kxh3 Rh6#
[/code]

پس عادت کن بپرسی: «حریف می‌خواهد چکار کند؟» تا خودکار شود. این کمک می‌کند ببینی تهدید هست یا دنبال چه چیزی است.

وقتی تهدیدهای حریف را بخوانی، در وضعیت بهتری هستی اگر از قبل پیش‌بینی کنی و در نتیجه کمتر اشتباه کنی!

۱۰. حرکت‌های بحرانی را دوباره چک کن!

تا حالا خودت را در این سناریو دیده‌ای؟

یک تاکتیک خیلی قشنگ می‌بینی که بازی را تمام می‌کند. آن‌قدر هیجان‌زده می‌شوی که خون در سرت می‌دود. طاقت نمی‌آوری؛ دستت از مغزت سریع‌تر حرکت را روی صفحه انجام می‌دهد.

و بعد فاجعه رخ می‌دهد.

یک مثال:

[code] [White "White"]
[Black "Black"]

1.Qxf6?? {انتخاب عجولانه. ضد حمله سیاه را نادیده می‌گیرد.} (1. hxg7+ Kxg7 2. Ne8+ Rxe8 3. Qxe8) (1. Be2 Nc3 (Nb2 2. Qxf6 Nf3+ 3. Bxf3 gxf6 4. Nf7#) 2.Qxf6) 1...Nf3!! (1...gxf6 2.Nf7#) 2.gxf3 (2.Kh1 Nxf2#) 2...gxf6 3.Kh2 Rb8
[/code]

یک نکته خیلی مهم دارم:

اگر حرکتی را دیدی که احتمالاً بازی را تمام می‌کند، همان لحظه انجامش نده. این لحظه بحرانی است. دوبار یا سه‌بار چکش کن. وقت بگذار.

اگر همه چیز درست کار کند، دیگر به زمان باقی‌مانده روی ساعت نیاز نخواهی داشت.

اگر حرکت برنده را دیدی، دو/سه بار چک کن!

۱۱. حریفت را دست‌کم نگیر

وقتی مقابل کسی خیلی ضعیف‌تر از خودمان بازی می‌کنیم، خیلی وقت‌ها تمرکز کامل سخت می‌شود.

شروع می‌کنیم تنبلانه حساب کردن. قبل از حرکت‌ها به اندازه کافی زحمت نمی‌کشیم. و همین‌جا احتمال اشتباه فاحش بالا می‌رود.

می‌دانی به هر حال می‌بری، و نمی‌توانی کامل تمرکز کنی. پس چه کار باید کرد؟

یک نکته سریع:

به‌جای تمرکز روی نتیجه، روی انجام یک بازی باکیفیت تمرکز کن؛ یک بازی درخشان که به آن افتخار کنی و به کتابخانه بهترین بازی‌هایت اضافه شود. آن وقت خودبه‌خود متمرکز می‌شوی و تلاش می‌کنی بهترین حرکت‌ها را بازی کنی.

۱۲. به حریفت اعتماد نکن

عکسش هم درست است. از حریفت نترس و فکر نکن آن‌ها نمی‌توانند اشتباه فاحش انجام دهند.

ما انسانیم و می‌توانیم اشتباهات ابتدایی کنیم.

[code] [White "Emma, Jaime"]
[Black "Stein, Leonid"]

{لئونید اشتاین با مهره سیاه، یکی از بهترین بازیکنان دوران خودش. با این حال، حرکت بعدی او شوکه‌کننده است.} 34...Qc2?? {سیاه یک وزیر رایگان را رها می‌کند! و سفید کاملاً آن را از دست می‌دهد؛ شاید چون باورش نمی‌شد بازیکنی مثل اشتاین اصلاً ممکن است وزیر را با اشتباه فاحش بدهد.}   (34...Bc8 {بهتر است.} ) 35.Rd7?? (35.Nc2 {یک وزیر جلو می‌افتد.} ) 35...Qh2
[/code]

باور می‌کنی؟ سیاه، یکی از بهترین بازیکنان دوران خودش، وزیر خود را با اشتباه فاحش به حریف می‌دهد.

هرگز به حریف اعتماد نکن؛ حتی اگر ریتینگش خیلی بالاتر است. هرکسی می‌تواند اشتباه فاحش انجام دهد. چشمانت را کاملاً باز نگه دار و آماده باش اشتباه‌هایشان را شکار کنی.

۱۳. بدنت را تقویت کن

ما همچنین به این خاطر اشتباه فاحش می‌کنیم که در اواخر بازی خسته و بی‌حوصله می‌شویم.

ببین در بازی بعدی بین ۲ استادبزرگ چه اتفاقی افتاد.

[code] [Vallejo Pons, Francisco(2707)"]
[Black "Santos Latasa, Jaime(2576)"]
{با مهره سفید، استادبزرگ «واله‌خو پونس» بازی می‌کند که سال‌های زیادی بازیکن شماره ۱ اسپانیا بوده است. حریف او هم یک استادبزرگ دیگر از اسپانیا است: «سانتوس لاتاسا».}
68.Rh8??

هزاران مثال از این دست وجود دارد. توصیه ساده است.

برای جلسه‌های آنلاین، وقتی خسته‌ای بازی نکن. اگر می‌خواهی نزدیک شطرنج بمانی، مسئله حل کن، کتاب بخوان، دوره ببین؛ اما لطفاً بازی نکن.

برای تورنمنت‌های حضوری، ایده‌آل این است که قبل از این‌که مشکل ایجاد شود، با کار کردن روی استقامت بدنی از آن جلوگیری کنی.

من بهترین آدم برای گفتن این‌که دقیقاً چطور روی سلامت جسمی کار کنی نیستم. مطالب زیادی وجود دارد و می‌توانی در گوگل جست‌وجو کنی.

اما به‌عنوان مربی‌ای که با شاگردان درگیر این چالش کار کرده‌ام، شاید یکی از بهترین آدم‌ها باشم برای این‌که بگویم چطور روی استقامت شطرنجی کار کنی: بهترین راه، داشتن جلسه‌های تمرینی طولانی‌تر است.

۱۴. در شروع بازی ریلکس نکن

بیشتر اشتباهات فاحش در وسط‌بازی رخ می‌دهد. در شروع بازی فقط مهره‌ها را گسترش می‌دهیم. ارتش ما کم‌کم وارد نبرد می‌شود و بعد وارد وسط‌بازی می‌شویم.

نتیجه این است که مغز ما در مرحله شروع بازی اغلب ریلکس می‌کند و فرصت‌ها را از دست می‌دهد.
 

[code] [White "Karjakin, Sergey(2785)"]
[Black "Aronian, Levon(2780)"]

1.d4 {در بازی اتفاق افتاد.} {سفید گرفتن یک سوار را از دست داد.} (11. c4! Nde7 12. c5 Bxb3 (12... Bxc5 13. Bxe6+) 13. Qxb3+)  
[/code]

۱۵. در وسط‌بازی‌های کسل‌کننده ریلکس نکن

خیلی وقت‌ها در نبردهای خسته‌کننده وسط‌بازی، ریلکس کردن آسان است. همان وضعیت‌هایی که فقط باید مهره‌ها را مانور بدهی و فکر کردن کمتر است.

یادم هست این بازی را از دوران حرفه‌ای‌ام مقابل استادبزرگ کارن گریگوریان.
 

[code] [White "Grigoryan, Karen H(2584)"]
[Black "Grigoryan, Avetik(2571)"]

38. Re2 {دو طرف فقط جای مهره‌های خود را بهتر می‌کنند.} Qd8 39. a4 Qd6 40. Kf2 Be7 41. Kf1 Rc8 42. Re5 Rd8{اتفاق زیادی در این وضعیت نیافتاده است که سفید به صورت اتفاقی وزیر خود را حرکت می‌دهد...} 43. Qc4??{درست زمانی که می‌خواستم Qd7 را بازی کنم، متوجه یک تاکتیک برنده ساده شدم.} Qxe5{حریفم در اینجا تسلیم شد.} 44. dxe5 Ne3+ 45. Ke2 Nxc4
[/code]

اگر این را به شکل یک تاکتیک برای حل کردن می‌دادند، شرط می‌بندم هیچ‌کدام‌مان از دستش نمی‌دادیم.

پس یادت باشد در کل مسیر متمرکز بمانی، مهم نیست چقدر کسل‌کننده شود.

۱۶. در آخر‌بازی ریلکس نکن

برای آخر‌بازی هم همین‌طور است. ریلکس می‌کنیم و تاکتیک را فراموش می‌کنیم. مخصوصاً وقتی آخر‌بازی را دوست نداریم و آن را کسل‌کننده می‌دانیم...

در نتیجه مغز خاموش می‌شود و دنبال تاکتیک نمی‌گردد.

حدس می‌زنی بعدش چه می‌شود.
 

[code] [White "Van Foreest, Jorden"]
[Black "Aronian, Levon"]

1... Kf5 2. b3 Rh2 3. Kg1 f3?? (یک اشتباه بزرگ.) (3... Rh5{بهتر بود.}) 4. g4+! (4. Kxh2 fxe2 5. Bc3 d4 6. Be1 c3) 4... Kxg4 5. Rxh2
[/code]

بله، بازیکن بزرگی مثل آرونیان هم اشتباه فاحش می‌کند.

در آخر‌بازی توجهت را نگه دار. تاکتیک همه‌جا هست.

دوستان من، دلایل احتمالی اشتباه فاحش و راه‌حل‌ها را دیدیم. در صورتی که بخواهی بعداً به آن رجوع کنی، پایین یک تصویر پیوست کرده‌ام که می‌توانی دانلود کنی و روی گوشی‌ات نگه داری.
 

حالا در یک دنیای ایده‌آل، ما هرگز اشتباه فاحش نمی‌کنیم...

و اگر نکته‌هایی را که در این مقاله به تو گفتم دنبال کنی، خیلی به شطرنج متمرکز نزدیک می‌شوی و اشتباهات فاحشت به شکل قابل توجهی کم می‌شود.

اما در نهایت، ما همه انسانیم. همه اشتباه می‌کنیم. حتی بهترین بازیکن‌ها هم.

پس بعد از یک اشتباه فاحش چه کار باید بکنی؟

چطور بعد از این‌که اشتباه فاحش کردی، برگردی به بازی؟

باید وارد حال‌وهوای درست شوی و قبل از واکنش، تنظیمات لازم را انجام بدهی.

من مقاله‌ای درباره برگشتن بعد از اشتباهات فاحش نوشته‌ام در ۵ قدم ساده که برای شاگردانم فوق‌العاده جواب می‌دهد. آن‌جا جزئیات و نکته‌های بیشتری پیدا می‌کنی.{بعدا ترجمه خواهد شد.}

اگر اصلاً وقت نداری بخوانی، خیلی کوتاه خلاصه‌اش این است:

اول، هر تصمیم‌گیری را نگه دار. وقتی در چارچوب ذهنی درست نیستیم انتخاب‌های بد می‌کنیم، و این دقیقاً بعد از اشتباه فاحش زیاد رخ می‌دهد. برای همین باید مکث کنی.

بعد، آرام شو. تنفس عمیق کمک می‌کند به خودت بیایی.

سپس، حرکت‌هایی را که در گذشته رخ داده فراموش کن. در عوض، با چشم‌های تازه به صفحه نگاه کن.

اغلب یک اشتباه فاحش ارزیابی یک وضعیت را تغییر می‌دهد؛ مثلاً از برد به باخت می‌روی، یا از برد به تساوی. پس باید حالت ذهنی‌ات را هم عوض کنی تا با وضعیت جدید روی صفحه سازگار شوی.

و در نهایت، قهرمانت را صدا کن و به روحیه اسپارتی‌ات وصل شو. قبل از این‌که آماده شوی حرکتت را انجام بدهی، با خودت گفت‌وگوی درونی مثبت داشته باش!

آخرین نصیحت‌ها

دوستان عزیز، بعد از خواندن این مقاله، حالا از رایج‌ترین دلیل‌های اشتباهات فاحش و این‌که چطور جلویشان را بگیری آگاه شده‌ای.

اجرای این دانش خیلی کمک می‌کند اشتباهات فاحش کمتری انجام انجام دهی.

برای این‌که حتی بیشتر یاد بگیری و اشتباهات فاحشت را تا حد ممکن به حداقل برسانی، دوره BlunderProof را تماشا کن.

همان‌طور که اول گفتم، ۱ سال زمان گذاشتم تا آن را بسازم؛ بعد از مشورت با حرفه‌ای‌های دیگر، مربیان و روان‌شناسان و ترکیب کردنش با دانش خودم.

نکته‌ها و مثال‌های بیشتری پیدا می‌کنی، یک سیستم برای شناسایی اشتباهات فاحش رایج، حذف کردنشان از بازی‌ات، یک راهنمای دقیق برای برگشتن بعد از اشتباهات فاحش در کنترل‌زمان‌های طولانی و کوتاه، و خیلی چیزهای دیگر!

پ.ن: تو بیشتر چه نوع اشتباهات فاحشی می‌دهی؟ و کدام نکته را بیشتر دوست داشتی؟ دوست دارم بشنوم.آن را در اینجا یا در کامنت‌ها در کانال و گروه تلگرام انجمن شطرنج ایران به اشتراک بگذار.

---